zss92
Wersja polskaEnglish


Alternatywne Metody Komunikacji

 

Zajęcia z metod alternatywnej komunikacji (w nazewnictwie polskim przyjęto angielski skrót AAC= Alternative and Augmentative Communication - Komunikacja Alternatywna i Wspomagająca) są przede wszystkim dedykowane dzieciom nie mówiącym. Prowadzący stara się, biorąc pod uwagę możliwości i ograniczenia każdego konkretnego dziecka, nauczyć je pewnego systemu znaków: czyli zbioru symboli oraz reguł ich łączenia. Ma to się stać finalnie narzędziem do zastąpienia mowy werbalnej.


Symbole czyli elementy składowe tego nowego słownika mogą być różne, np.: najbardziej usystematyzowane jak obrazkowe Piktogramy czy PCS-y czy obrazkowo-gestowy Makaton, ale także łączące różne formuły, wykorzystujące zdjęcia czy nawet obiekty przestrzenne, fragmenty przedmiotów itp. Ważne, aby dla dziecka -użytkownika AAC - jasna była zasada zastępowania konkretu z rzeczywistości za pomocą symbolu właśnie: gestu, obrazka, zdjęcia, fragmentu obiektu. Przekaz musi być czytelny dla odbiorcy, wyrażany przez uniwersalny, łatwy do odczytania komunikat (a nie np. specyficzne zachowania, wokalizacje dziecka zrozumiałe tylko dla rodziców). Dlatego obrazki są czytelne, poza tym wszystkie one, także te, które wyrażają pojęcia abstrakcyjne mają dodatkowo napisy; gesty są oparte na konwencjonalnych znakach, często wykorzystują mowę ciała).


Stopień zaawansowania dziecka w posługiwaniu się AAC jako narzędziem zastępującym mowę jest uzależniony od umiejętności poznawczych dziecka(przede wszystkim: rozumienia mowy, kojarzenia desygnatu i konkretu, stałości pojęć, umiejętności generalizowania), kompetencji komunikacyjnych (gotowości do wchodzenia w dialog, wymianę informacji, czy choćby wyrażania swoich potrzeb) i także motorycznych (np. możliwość precyzyjnego wskazywania wybranego elementu czy naśladowania motoryki dużej przy naśladowaniu gestów) dziecka. Wszystkie strategie terapeutyczne muszą być ukierunkowane na diagnozę ww. obszarów i w konkretnych planach działania je uwzględniać.

 

Ważną rolę spełnia też AAC, zgodnie z etymologią słowa, we wspomaganiu mowy biernej i czynnej. Jest szczególnie pomocną techniką dla dzieci z zaburzeniami rozumienia mowy (jako podpowiedź wizualna) oraz do wprowadzania struktur języka, np. matrycy zdania dla dzieci, które budują wypowiedzi jedno-frazowe.

 

W pracy na lekcjach z AAC w naszej szkole staram się postępować zgodnie z opisanymi zasadami postępowania. Wykorzystuję zarówno piktogramy, gesty Makaton, jak i wszystkie inne, niespecyficzne tj. czytelne dla neurotypowych odbiorców środki przekazu, wspomagające jego rozumienie (intonację, modulację barwy głosu, mimikę, mowę ciała). Posługuję się często "Tekstami melodycznymi" Marii Podszewskiej-Mateńko. Wykorzystuję zdjęcia, rysunki, własne prace plastyczne dzieci oraz inne piosenki z tekstem ilustrowanym piktogramami, taniec, zabawy ruchowe, a także od niedawna - pracę przy użyciu tablicy multimedialnej.

 

Kalina Zajączkowska